Je zit in de wachtkamer van de praktijk waar je al twaalf jaar komt. Zelfde stoelen, zelfde plant, dezelfde mevrouw achter de balie. Alleen heet de praktijk sinds vorig jaar anders, staat er een ander logo op de factuur, en is de controle die je vroeger bij de tandarts deed nu een afspraak bij de mondhygiënist met een vervolgafspraak erachteraan.
Dinsdag nam de Tweede Kamer een amendement aan dat precies over dat soort overnames gaat. Het is na de suikertaks het tweede dossier binnen een maand waarin de politiek iets doet dat via een omweg in je mond terechtkomt. Pro-Kamerlid Julian Bushoff diende een initiatiefwet in die de Autoriteit Consument & Markt de bevoegdheid geeft om ook kleinere fusies te toetsen. Naar verwachting wordt er op 22 september over de wet zelf gestemd, en volgens NRC ligt er een meerderheid klaar. Het voorstel heet officieel de Wet inroepbevoegdheid ACM en staat als dossier 36774 in de Kamerstukken; daar is de tekst zonder abonnement na te lezen.
Kralenrijgen: tien praktijken opkopen zonder dat iemand het toetst
De strategie heet kralenrijgen. Een grote partij koopt in een regio alle kleine concurrenten op, één voor één, tot er in die buurt nog maar één aanbieder over is. De ACM ziet het vooral bij dierenartsen, huisartspraktijken, kinderdagverblijven en autoreparatiebedrijven: markten waar klanten dicht bij huis blijven en zelden naar een concurrent een uur verderop rijden.
Het gat in de wet zit in de drempel. De ACM mag een fusie nu alleen op marktverstoring toetsen als de partijen samen 150 miljoen euro internationale jaaromzet halen én allebei afzonderlijk minstens 30 miljoen in Nederland. Bij kralenrijgen is de overgenomen partij per definitie klein, dus de toezichthouder mag simpelweg niet kijken. In 2023 vroeg de ACM daarom zelf om een mandaat. Bushoff geeft dat nu: de toezichthouder mag een fusie optioneel controleren zodra één van de twee partijen meer dan 50 miljoen omzet heeft.
Waarom dit ook een tandartsverhaal is, al staat mondzorg nergens in het debat
In de Kamer ging het over huisartsen en dierenartsen. Maar wie de cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit erbij pakt, ziet waar de overnames écht plaatsvinden. De NZa meldt dat in 2025 bij 119 van de 220 goedgekeurde concentraties in de zorg een private-equitypartij betrokken was — ongeveer 54 procent. En daarvan zaten de meeste in drie sectoren: mondzorg, oog- en hoorzorg en paramedische zorg. De NZa zet ze niet op volgorde, dus welke van de drie de grootste is staat er niet — maar mondzorg zit wel in die kopgroep.
Mondzorg is dus een van de drie sectoren met de meeste van die overnames, en tegelijk de sector die in dit debat geen enkele keer viel. Daar komt bij dat de NZa-toets pas geldt als er minimaal één zorgaanbieder met méér dan vijftig zorgverleners bij betrokken is. Een keten die per keer één praktijk met vier stoelen overneemt, komt langs die toets helemaal niet.
Een toets die de ACM zelf al drie jaar vraagt, hoor je niet nog verder te verwateren
Ons oordeel over deze wet is positief, met een kanttekening over hoe hij is afgezwakt. Bushoff wilde de drempel op 30 miljoen leggen. De minister van Economische Zaken en het CDA vroegen om 50 miljoen; dat is het amendement dat dinsdag werd aangenomen. Bij kralenrijgen is de overnemende partij vaak wél groot, dus 50 miljoen vangt nog steeds een hoop. Maar elke verhoging van die grens haalt precies die middelgrote regionale ketens uit beeld die het patroon het hardst uitvoeren — en dat zijn in de mondzorg niet de uitzonderingen.
Het beste tegenargument komt van de VVD en JA21, en het is niet niks. Arend Kisteman waarschuwt voor regeldruk. Annabel Nanninga stelt dat ondernemers kopschuw worden en het risico op een ACM-onderzoek doorrekenen in hun prijzen. Dat kán kloppen. Maar in de mondzorg loopt dat argument spaak op de prijskant zelf: de tarieven zijn grotendeels gereguleerd, dus een keten kan een controle-risico niet zomaar bij jou op de rekening zetten. Wat wél verandert bij schaalvergroting is niet de prijs per verrichting, maar het aantal verrichtingen. Precies hetzelfde mechanisme zie je terug bij de kosten van tandenbleken, waar de behandeling zelf niet duurder wordt maar het traject langer.
Het ongemakkelijke deel voor wie dit voorstel toejuicht
Wij zijn voor deze wet, dus hoort deze zin er ook bij: de ACM krijgt hier een optionele bevoegdheid, geen meldplicht. De toezichthouder mág kijken, hoeft niet. Wie een structureel probleem heeft met honderden kleine overnames per jaar, lost dat niet op met een bevoegdheid die per geval moet worden ingezet door een organisatie met een beperkt aantal mensen. En Bushoff geeft zelf toe wat de wet níét doet: private equity uit de zorg weren is juridisch onmogelijk, vanwege vrijheid van ondernemerschap, eigendomsrecht en het vrije verkeer van kapitaal in de EU. Dit is een rem, geen verbod, en iedereen die het als verbod verkoopt, verkoopt iets anders dan er staat.
Kijk vanavond even wie er eigenlijk achter jouw praktijk zit
Dat kost vijf minuten. Zoek de naam van je tandartspraktijk op in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel en kijk naar de bestuurder en de moedermaatschappij. Staat daar een houdstermaatschappij met een naam die je nergens van kent, dan is je praktijk onderdeel van iets groters — dat is niet per se slecht, maar het verklaart wel waarom je opeens vaker wordt teruggevraagd. Wat je daarna zelf doet blijft hetzelfde: goede dagelijkse mondverzorging haalt meer afspraken weg dan welke eigenaar dan ook. Pak er meteen je laatste factuur bij en leg de prestatiecodes naast de tarievenlijst van de NZa. Een tarief boven het maximum is een fout die je gewoon kunt melden; het aantal verrichtingen is de vraag die je aan je tandarts stelt.
De datum om te onthouden is 22 september. Niet alleen of de wet het haalt — dat lijkt vrijwel zeker — maar of er bij de stemming nog iets gebeurt met die drempel van 50 miljoen. Blijft hij staan, dan is de eerste echte test welke overname de ACM als eerste tegen het licht houdt, en of daar een zorgketen bij zit.